Ο Κάρλο Γκολντόνι (1707–1793) γεννήθηκε στη Βενετία. Ο παππούς του καταγόταν από γνωστή και εύπορη οικογένεια της Μόντενα και είχε εγκατασταθεί στη Βενετία όμως κατασπατάλησε την περιουσία της οικογένειας. Ο πατέρας του Κάρλο προσπάθησε να σπουδάσει γιατρός αλλά δεν τα κατάφερε να πάρει πτυχίο και έτσι εξασκούσε την παραϊατρική. Ο Κάρλο κληρονόμησε την αγάπη για το θέατρο από τον παππού του, και σε ηλικία 8 ετών έγραψε το πρώτο θεατρικό έργο του ενώ σε ηλικία 14 ετών το έσκασε με ένα θίασο.

Σπούδασε Νομική και εργάστηκε μεταξύ άλλων και για την Ενετική Δημοκρατία. Το 1734 άρχισε να συνεργάζεται με το θίασο του Γκριμάνι στο θέατρο Σαν Σαμουέλε. Η πρώτη κωμωδία με πλήρως γραμμένο διάλογο είναι το Μια γυναίκα με χαρίσματα, με την οποία εγκαταλείπει τη συνηθισμένη ως τότε μορφή του αυτοσχεδιαστικού σεναρίου (commedia dell’ arte) στην οποία οι ηθοποιοί αυτοσχεδίαζαν πάνω σε έναν γενικό καμβά. Ο Γκολντόνι αναμόρφωσε το ιταλικό θέατρο, καθώς δημιούργησε ήρωες απαλλαγμένους  από την τυποποίηση και τα παγιωμένα  κωμικά κόλπα, αντιτάσσοντας την απλότητα, τη φυσικότητα και την ατομική ψυχολογία των ηρώων, ενώ κατήργησε και τη χρήση της μάσκας υποστηρίζοντας πως ο ηθοποιός γίνεται πιο πειστικός και άμεσος χρησιμοποιώντας τις εκφράσεις του προσώπου του. Οι ήρωες των έργων του μιλούσαν σε ζωντανή γλώσσα και  διαφοροποιήθηκαν από τα στερεότυπα και τους τύπους της Commedia dell’ arte,  έγιναν χαρακτήρες συνδεδεμένοι με το κοινωνικό, ιδεολογικό και ηθικό περιβάλλον της Βενετίας.  Ο Γκολντόνι  επικρίθηκε για τις καινοτομίες του και το 1762 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι προκειμένου να συνεργαστεί με την Comédie Italienne της Αυλής, ωστόσο η συνεργασία μαζί τους δεν ήταν όσο εύκολη ήλπιζε. Αναγκάστηκε, για να επιβιώσει, να δεχθεί τη θέση καθηγητή ιταλικής γλώσσας στην Αυλή του Λουδοβίκου XV.  Το 1769 του χορηγήθηκε πενιχρή σύνταξη που λάμβανε τακτικά ως και το 1792, χρονιά που  οι βασιλικές χορηγίες διακόπηκαν από την Εθνοσυνέλευση του νέου επαναστατικού καθεστώτος. Έζησε φτωχός και άρρωστος μέχρι το 1793. Πέθανε μία ημέρα πριν από την απόφαση της Συνέλευσης να του χορηγήσει εκ νέου τη σύνταξή του.

 

Ενδεικτική εργογραφία:
Υπηρέτης δύο αφεντάδων, Το κωμικό θέατρο, Ο ψεύτης, Παμέλα, Ο αληθινός φίλος, Το καφενείο, Η λοκαντιέρα, Ο ιμπρεσάριος της Σμύρνης,  Ένα περίεργο συμβάν, Το καινούργιο σπίτι, Οι δίδυμοι της Βενετίας, Οι αγροίκοι, Η τριλογία του παραθερισμού, Τέλος καρναβαλιού, Καβγάδες στην Κιότζα.

 

Ο κόσμος είναι ένα όμορφο βιβλίο που δεν χρησιμεύει σ’ αυτούς που δεν ξέρουν να διαβάζουν… (Παμέλα)

 

Μάλιστα, να και κάτι που δεν πέφτει ποτέ από τη μόδα. Τα λεφτά… τα έξοδα... (Η τριλογία του παραθερισμού)