Ο Μπουλγκάκοφ (1891-1940) γεννήθηκε στο Κίεβο στις 3 Μαρτίου. Ο πατέρας του ήταν θεολόγος. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Κιέβου. Με το τέλος των σπουδών του το 1916 τοποθετήθηκε ως γιατρός στα μετόπισθεν του νοτιοδυτικού μετώπου. Το 1921 μετεγκαταστάθηκε στη Μόσχα. Το 1926 κατασχέθηκε από την Ασφάλεια το χειρόγραφο της Καρδιάς του σκύλου, ένα επεισόδιο σε μια σειρά από παρεμβάσεις του καθεστώτος στο έργο του, οι οποίες σημάδεψαν τη σταδιοδρομία του. Το 1929 δόθηκε εντολή από τον Στάλιν να σταματήσουν να παίζονται τα έργα του. Ο Μπουλγκάκοφ έγραψε επίσημη επιστολή στην κυβέρνηση αλλά δεν έλαβε απάντηση. Το 1930 έγραψε και πάλι επιστολή μετά την απαγόρευση του έργου Μολιέρος (Εταιρεία υποκριτών), ζητώντας να του επιτρέψουν να φύγει από τη χώρα ή να του παραχωρήσουν κάποια θέση εργασίας στο θέατρο. Προσελήφθη ως σκηνοθέτης στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας και στο Θέατρο Νέων Εργατών ως σύμβουλος δραματολογίου. Το έργο Μολιέρος παίχτηκε στο Θέατρο Τέχνης το 1936, καθώς η επιτροπή λογοκρισίας επέτρεψε το ανέβασμά του μετά από αλλαγές που έγιναν στο κείμενο. Ο αρχικός κύκλος παραστάσεων διακόπηκε απότομα μετά από ένα λιβελογράφημα στην εφημερίδα Πράβδα και άλλα άρθρα που δυσφημούσαν το κείμενο σε μια απόπειρα να στομωθεί η κριτική του ενάντια στον παντοδύναμο αρχηγό του καθεστώτος και την αυθαιρεσία της εξουσίας. Ο συγγραφέας ολοκλήρωσε ορισμένα έργα που δεν είδαν το φως της σκηνής και το 1939 έγραψε το έργο Μπατούμ με ήρωα τον Στάλιν, το οποίο απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία.

Το μυθιστόρημα Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα δημοσιεύτηκε λογοκριμένο μετά τον θάνατό του (το 1966) και στην πλήρη εκδοχή του εκδόθηκε στη Ρωσία το 1973, τριάντα και πλέον χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα. Θεωρείται το αριστούργημά του, ενώ η φιγούρα του Μαιτρ, ενός βασανισμένου συγγραφέα, αντανακλά ως ένα βαθμό και τη δύσκολη διαδρομή του ίδιου του Μπουλγκάκοφ.

 

Ενδεικτική εργογραφία:
Οι μέρες των Τουρμπίν, Το διαμέρισμα της Ζόικας, Πορφυρό νησί, Οι τελευταίες μέρες (Πούσκιν), Μολιέρος (Εταιρεία υποκριτών), Μακαριότητα, Μπατούμ.

 

Μ’ έχετε παρεξηγήσει, Μεγαλειότατε, επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω… Επιτρέψτε μου… Μήπως δεν σας κολάκεψα αρκετά; Μεγαλειότατε, πού θα βρείτε άλλον τέτοιον γλείφτη σαν τον Μολιέρο;  (Εταιρεία υποκριτών)

 

- Τύραννος, τύραννος…
- Για ποιον μιλάτε, Δάσκαλε;
- Για τον βασιλιά της Γαλλίας.
- Μη, για τ’ όνομα του Θεού! Τι είναι αυτά που λέτε;
- Για τον Λουδοβίκο τον Μέγα! Τύραννος!
- Πάει, έφτασε το τέλος. Μας βλέπω στην αγχόνη. (Εταιρεία υποκριτών)

 

Μολιέρος: Γιατί; Τι έκανα; Τον ρωτάω σήμερα το πρωί. Γιατί; Δεν καταλαβαίνω… Μεγαλειότατε, του λέω, γιατί μου το κάνετε αυτό; Μεγαλειότατε, διαμαρτύρομαι. Μ’ έχετε παρεξηγήσει, Μεγαλειότατε, επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω… Επιτρέψτε μου… μήπως δεν σας κολάκεψα αρκετά; Δεν σας προσκύνησα αρκετά; Μεγαλειότατε, πού θα βρείτε άλλον τέτοιον γλείφτη σαν τον Μολιέρο;… Και γιατί όλα αυτά, Μπουτόν; Για τον Ταρτούφο. Γι’ αυτό ταπεινώθηκα. Νόμιζα ότι είχα έναν σύμμαχο. Ωραίος σύμμαχος! Ποτέ μην επιτρέψεις να σε ταπεινώσουν, Μπουτόν! Σιχαίνομαι την τυραννία του βασιλιά! Μολιέρος (Εταιρεία υποκριτών)